عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
26
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
پيشينيان نامى از أو بميان نيامده است نمىتوان به درستى اين نامها اطمينان يافت . علامهء طهراني « 1 » وصاحب معجم المؤلفين به نام احمد اشاره كردهاند . همين نام به زير نويس تلخيص مجمع الآداب نيز راه پيدا كرده است « 2 » . از سوئى ديگر مدرس تبريزى إسحاق را بعنوان نام اين پدر ذكر كرده است « 3 » . اين بنده - همچنانكه پيش از اين نوشتم - به سياق نيامدن نام أو در كتب متقدمان نمىتواند به درستى اين دو نام اطمينان كند ، امّا تشابهى كه ميان نام ولقب - ودر يك مورد حتّى كنيهء - كاشاني با دو عالم بزرگ ديگر كه يكى همزمان با كاشاني مىزيست وديگرى كمتر از يك قرن پس از فوت أو بزاد ديده مىشود ، درستى اين دو نام را در بوتهء اجمال وحتّى ترديد قرار مىدهد . يكى أبو الفضل كمال الدّين عبد الرزّاق معروف به ابن فوطى كه همروزگار كاشاني بود وديگرى كمال الدّين عبد الرزاق سمرقندى كه به سال 816 ه . ق بزاد وبسال 887 ه . ق درگذشت . مورّخان ، نام پدر ابن الفوطي را - كه در نام وكنيه ولقب با كاشاني همسانى تمام داشت - احمد دانستهاند « 4 » ونام پدر سمرقندى - كه در نام ولقب همچون كاشاني بود - را إسحاق ذكر كردهاند « 5 » . اين ترديد با توجه به اينكه لقب پدر كمال الدّين عبد الرزاق سمرقندى جلال الدّين بوده است قوّت بيشترى مىگيرد . در محلّ ولادت أو ، همه مصادر اتفاق سخن دارند وأو را « قاشى » « 6 » ، « قاسانى » « 7 » ،
--> كمال إبراهيم جعفر در مقدّمهء تصحيحى كه بر اصطلاحات الصوفية انجام داده است لقب أو را جمال الدّين ولقب پدرش را كمال الدّين ضبط كرده است . بنگريد : همان ص 3 . ( 1 ) . همان . ( 2 ) . بنگريد : تلخيص مجمع الآداب ج 4 ص 181 . ( 3 ) . بنگريد : ريحانة الأدب ج 5 ص 34 . ( 4 ) . از جمله خود مرحوم علامه طهراني در زندگينامه ابن الفوطي كه بلا فاصله پس از ياد كرد كاشاني قرار گرفته است . بنگريد : الحقائق الراهنة في المائة الثامنة ص 113 . نيز بنگريد : فوات الوفيات ج 1 ص 272 . تاريخ العراق ج 1 ص 481 . شذرات الذهب ج 6 ص 60 . الدرر الكامنة ج 2 ص 364 . الاعلام ج 3 ص 349 . أعيان الشيعة ج 8 ص 5 . ( 5 ) . بنگريد : مقدمه آقاى دكتر عبد الحسين نوائى بر مطلع سعدين ص 9 . ( 6 ) . تلخيص مجمع الآداب ج 4 ص 180 . ( 7 ) . شرح قيصرى بر فصوص الحكم ص 4 .